Türkler, kendi toplumları içerisinde yaşayan diğer toplumlara karşı dâima hoşgörülü davranmışlar, onların din ve âdetlerine dokunmamışlar, işlerini tam bir güvenlik içinde yapmaları için onları serbest bırakmışlardır.

Selçuklu idaresi, çeşitli dinden olan toplumların din işleriyle ilgili konularda özel bir hürriyete sahip olmaları esasını kabul etmişti.

Ermeni ve Gürcü kaynakları, “Melikşâh'ın kalbinin, bütün Hıristiyanlara karşı şefkatle dolu olduğunu, geçtiği memleket halkları için baba gibi davrandığını ve bu sebeple de birçok ülkelerin, kendi istekleriyle onun idaresine girdiklerini” yazar.[1]

Kaynaklar Melikşâh'ı, insanların en seçkini olarak gösterir ve Hıristiyanlara karşı adalet, iyilik ve yüksek özelliklerini belirtir. Bu seçkin şahsiyeti ve tesiriyledir ki, ölümünde yasına Müslümanlar gibi, Hıristiyanların da katıldığını tarih kaydeder.

Türk hükümdarları, Hıristiyan mukaddesatına saygı gösterilmesini, kendi vazifeleri icâbı olarak biliyorlardı. Müslüman ve Hıristiyan halk arasında dinî anlayış ve hoşgörü o dereceye varmıştır ki, Düveyn şehrinde cami ve kiliseler, “hilâl” ve “haç” yan yana bulunuyor; Müslüman hükümdarları, Ermeni ve Gürcü prensesleriyle evleniyorlardı.

1071'den sonra Anadolu'da yaşamaya başlayan Selçuklu Türkleri, dinî hoşgörünün yanı sıra Hıristiyanların mal, can emniyetlerini de azamî derece korumaya dikkat etmekteydiler. Mesela 12. yüzyılda Erzurum, Erzincan gibi Anadolu şehirlerini ticaret maksadıyla dolaşan Latin tüccarların ibadetleri için bile buralarda özel kiliseler yapılmıştı. Hatta Selçuklu sultanlarının bir­çoğu kiliseleri, manastırları ziyaret edip rahiplere bağışlarda bulunurken, bazıları da manastırlardan vergileri kaldırmıştı.

Bu müsâmaha, Türk Devletleri'nde, İslâm’ı kabullerinden önce de vardır. Fetih seferlerine çıkan komutanlara olduğu gibi, eyâletleri idare eden valilere de verilen eski tâlîmâtnâme'lerde, inkıyat etmiş kitap ehli'ne, serbestçe ibâdet edebilme izniyle birlikte, kendilerine insanî muamelede bulunulması emrediliyordu.[2]