İslâm'ın temel prensiplerine göre, “din için dine sokmaya matuf ikrah yoktur” ve Peygamber Efendimiz (s.a.s.) tarafından ortaya konulan ilk örneklerde bu temel prensip gayet net bir şekilde uygulanmıştır. Peygamberimizden sonra, Râşid halifeler döneminde kitap ehli zümreler ile gerçekleştirilen anlaşmaların tamamında, İslâm idaresini benimsemiş olan toplulukların hepsine de din özgürlüğü tanınmıştı. Bunun tarih boyunca prensip olarak benimsendiği ve genel hatlarıyla uygulandığı söylenebilir. İslâm halifelerinin genel yaklaşımı, diğer dinlere saygı şeklinde tezahür etmiş ve zimmîlere hoşgörüyle ba­kıl­mış­tır. Hıristiyanların dinlerini değiştirmeleri için uy­gu­lanan bir baskı, asimilâsyon ya da İslâmlaştırma po­li­ti­kası görülmemektedir. Müslümanlar tarafından asır­lar­ca hâkimiyet altında bulundurulan coğrafyaların bu­gün dahi pek çok farklı din ve mezhep mensuplarını bün­yesinde bulundurması, kanaatimizce bu iddianın doğruluğuna şahitlik etmektedir. On beş asır birlikte yaşanan ve geneli İslâm hâkimiyeti altında geçen bu uzun tarihî sürece rağmen, bölgede Hıristiyan ve Ya­hudi nüfusunun mevcudiyeti ve hatta bazı bölgelerdeki kesafeti, “dinde zorlama yoktur.” prensibinin bir teza­hü­rüdür.

Gayrimüslimlerin kendi kültürlerini devam ettir­dik­leri okullar, İslâm idaresi altında da eğitimlerine de­vam etmişler ve buralardan başta patrikleri olmak üzere dinî teşkilatları için gerekli olan din adamlarını yetiş­tir­mişlerdir.